Każdego roku w Polsce dochodzi do prawie stu tysięcy wypadków przy pracy. Większość z nich kończy się na szczęście drobnymi urazami… ale wciąż ponad czterysta przypadków rocznie to wypadki śmiertelne. Tysiące pracowników doznaje ciężkich obrażeń, które zmieniają ich życie.
Najwięcej poważnych wypadków zdarza się w budownictwie, transporcie i przemyśle.
Do najczęstszych przyczyn należą:
- upadki z wysokości, zasypania w wykopach,
- najechania przez pojazd lub przygniecenie przez ciężar.
Ale pamiętajmy — wypadek może zdarzyć się wszędzie. Nawet w biurze, przy zwykłym potknięciu lub poślizgnięciu się.
Zacznijmy od podstaw.
Co to właściwie jest wypadek przy pracy?
- To nagłe zdarzenie,
- wywołane przyczyną zewnętrzną,
- powodujące uraz lub śmierć,
- i mające związek z pracą.
Te cztery warunki muszą wystąpić jednocześnie. Brak choćby jednego z nich — oznacza, że nie możemy mówić o wypadku przy pracy.
Przykładowo:
- skaleczenie się nożem przy rozcinaniu kartonu,
- złamanie nogi po upadku z drabiny,
- czy oparzenie gorącą cieczą —
- to typowe wypadki przy pracy.
Spójrzmy teraz na każdy z elementów definicji osobno.
- Nagłość zdarzenia – to wydarzenie, które następuje nieoczekiwanie, w krótkim czasie – zwykle w trakcie jednej zmiany roboczej.
- Przyczyna zewnętrzna – to czynnik spoza organizmu człowieka, na przykład maszyna, prąd elektryczny, chemikalia, poślizgnięcie czy wysiłek fizyczny.
- Jeśli przyczyną była wyłącznie choroba lub stan zdrowia pracownika – np. udar czy zawał – nie uznamy tego za wypadek przy pracy.
- Uraz – to uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, spowodowane czynnikiem zewnętrznym.
- Związek z pracą – występuje wtedy, gdy wypadek wydarzył się podczas wykonywania obowiązków lub w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy.
Nie każdy wypadek w czasie pracy jest „wypadkiem przy pracy”.
Jeśli pracownik na przykład wyszedł z biura w godzinach pracy, by załatwić prywatną sprawę — wtedy wypadek nie ma związku z pracą.
Wyróżniamy też kilka rodzajów wypadków.
- Wypadek lekki – to taki, który powoduje krótkotrwałą niezdolność do pracy.
- Wypadek ciężki – to zdarzenie, które powoduje trwałe uszkodzenie ciała, utracenie wzroku, słuchu, zdolności płodzenia lub inne poważne zaburzenia zdrowia.
- Wypadek śmiertelny – gdy pracownik zmarł w miejscu zdarzenia lub w ciągu sześciu miesięcy od dnia wypadku.
- I wreszcie – wypadek zbiorowy, gdy ucierpiały co najmniej dwie osoby w wyniku tego samego zdarzenia.
Szczególnym przypadkiem jest wypadek w drodze do pracy lub z pracy.
- To nagłe zdarzenie, które miało miejsce w czasie najkrótszej lub najdogodniejszej drogi między domem a zakładem pracy.
- Takie zdarzenie daje prawo do 100% wynagrodzenia chorobowego, ale nie jest traktowane jak wypadek przy pracy — więc nie przysługuje za nie jednorazowe odszkodowanie z ZUS.
A co zrobić, gdy wypadek się wydarzy?
Najpierw — zachowaj spokój i udziel pierwszej pomocy. Zabezpiecz miejsce zdarzenia.
Jeśli to konieczne – wezwij pomoc:
- 112 – numer alarmowy,
- 999 – pogotowie ratunkowe,
- 998 – straż pożarna,
- 997 – policja.
Nie zmieniaj niczego na miejscu wypadku – chyba że to konieczne, by uniknąć kolejnego zagrożenia. O zdarzeniu niezwłocznie poinformuj przełożonego. Zgłoszenie z opóźnieniem może utrudnić wyjaśnienie przyczyn i jest naruszeniem przepisów BHP.
A co dalej?
Pracodawca ma obowiązek:
- udzielić pomocy poszkodowanemu,
- zabezpieczyć miejsce zdarzenia,
- powołać zespół powypadkowy,
- ustalić przyczyny i okoliczności wypadku,
- powiadomić inspektora pracy i prokuratora – jeśli wypadek był śmiertelny, ciężki lub zbiorowy,
- i wdrożyć środki zapobiegawcze, by podobne zdarzenia już się nie powtórzyły.
Pracownik poszkodowany w wypadku przy pracy ma prawo do:
- 100% wynagrodzenia chorobowego,
- jednorazowego odszkodowania z ZUS, jeśli doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu,
- a w razie trwałej niezdolności do pracy – do renty wypadkowej.
Pamiętaj jednak – świadczenia te nie przysługują, jeśli wypadek był wynikiem rażącego naruszenia przepisów BHP lub gdy pracownik był w stanie nietrzeźwym.
Warto też wspomnieć o tzw. zdarzeniach potencjalnie wypadkowych.
To sytuacje, które mogły zakończyć się wypadkiem, ale skończyły się szczęśliwie. Na przykład: przewrócenie się stosu pudeł, poślizgnięcie się, awaria urządzenia. Nie trzeba ich dokumentować, ale warto zgłaszać, bo pokazują, że coś w organizacji pracy wymaga poprawy.
Wypadek przy pracy może zdarzyć się każdemu.
Dlatego tak ważne jest, żebyśmy znali procedury i reagowali właściwie. Bo bezpieczeństwo w pracy to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów — to przede wszystkim troska o ludzi. O ich zdrowie, życie i spokój.
Chcesz przygotować pracowników do właściwego reagowania po wypadku?
Prowadzimy szkolenia z oceny miejsca zdarzenia, wzywania pomocy, udzielania pierwszej pomocy oraz prawidłowego zgłaszania wypadków przełożonym i służbie BHP.
Skontaktuj się z nami – przygotuj pracowników na wypadek.